Cebirin Babası: Harezmi

Harezmi hakkında bilgi vermeye başlarken ilk cümlemi “0” ın mucidi diye başlamak istiyorum. Evet ondan önce “0” matematikte yoktu, kullanılmıyordu. Ayrıca şuan matematikte kullanılan “algoritma” kelimesi de O’nun adında kalmadır. Çünkü Harezmi’nin adı Abu Abdullah Muhammad bin Musa al-Khwarizmi olsa da Latinceye Alkhorizmi, Fransızcaya Algorithme, İngilizceye ise Augrim şeklinde geçmiştir. Şuan ki Özbekistan’ın Harezm bölgesinde doğduğu için Harezmi diye de tanınır.

Ayrıca yine şuan kullandığımız “cebir”  kelimesi de O’nun “El’Kitab’ül-Muhtasar fi Hısab’il Cebri ve’l-Mukabele” (Cebir ve Denklem Hesabı Üzerine Özet Kitap) adlı eserinden gelmektedir. Bu eser aynı zamanda doğu ve batının ilk müstakil cebir kitabı olma özelliğini taşımaktadır.

Bugünkü bilgisayar bilimi ve dijital elektroniğin temeli olan 2’lik(binary) sayı sistemini ve 0(sıfırı) bulmuştur. Matematik alanındaki çalışmaları cebirin temelini oluşturmuştur. Bir dönem bulunduğu Hindistan’da sayıları ifade etmek için harfler ya da heceler yerine basamaklı sayı sisteminin kullanıldığını saptamıştır. Harezmi’nin bu konuda yazdığı kitabın Algoritmi de numero Indorum adıyla Latince’ye tercüme edilmesi sonucu, sembollerden oluşan bu sistem ve sıfır, 12. yüzyılda batı dünyasına sunulmuştur. Hesab-ül Cebir vel-Mukabele adlı kitabı, matematik tarihinde, birinci ve ikinci dereceden denklemlerin sistematik çözümlerinin yer aldığı ilk eserdir. Bu nedenle Harezmi ( Diophantus ile birlikte) “cebirin babası” olarak da bilinir. İngilizce’deki “algebra” ve bunun Türkçe’deki karşılığı olan “cebir” sözcüğü, Harezmi’nin kitabındaki ikinci dereceden denklemleri çözme yöntemlerinden biri olan “el-cebr”den gelmektedir. Algoritma ( İngilizce; “algorithm”) sözcüğü de Harezmi’nin Latince karşılığı olan “Algoritmi”den türemiştir ve yine İspanyolca’daki basamak anlamına gelen “guarismo” kelimesi Harezmi’den gelmiştir. Ayrıca Harezmi dünyanın gelmiş geçmiş en büyük matematikçilerinin başında gelir.

Mikroekran'a kaydol! Geri Bildirim / İçeriği Şikayet Et